Chợ giá – Trong quý III/2025, GDP Việt Nam đã tăng 8,22% so với cùng kỳ năm trước – mức cao nhất từ năm 2011 nếu không tính giai đoạn phục hồi mạnh sau đại dịch. Con số này không chỉ vượt dự báo của nhiều tổ chức tài chính quốc tế mà còn nổi bật trong bối cảnh Mỹ áp thuế 20% lên hàng hóa Việt Nam từ tháng 7/2025.
Giới quan sát gọi hiện tượng này là “Teflon Việt Nam” – nền kinh tế gần như “miễn nhiễm” trước các rào cản thương mại từ bên ngoài.
Kinh tế Việt Nam tăng tốc, vượt xa nhiều nước trong khu vực
Thuế quan thường gây áp lực nặng nề lên các nền kinh tế định hướng xuất khẩu. Tuy nhiên, Việt Nam gần như “miễn nhiễm” trong giai đoạn này. Được biết, trong chín tháng đầu năm, tổng kim ngạch thương mại đạt 680 tỷ USD, tăng 17% so với cùng kỳ, mang lại thặng dư thương mại 16,8 tỷ USD.
Đáng chú ý, nhiều ngành kinh tế then chốt của Việt Nam đang cho thấy sự phục hồi mạnh mẽ. Trong tháng 10, sản xuất công nghiệp tăng 10,8%, xuất khẩu hàng hóa tăng 17,2%, trong khi doanh số bán lẻ cũng ghi nhận mức tăng 7,2%. Tình trạng lạm phát cũng được duy trì ở mức 3,3%, thấp hơn mặt bằng chung của ASEAN.
Theo đánh giá của Moody’s Analytics, niềm tin người tiêu dùng Việt Nam hiện “ổn định và tích cực”, tạo nền tảng quan trọng giúp nền kinh tế duy trì đà tăng trưởng bền vững trong khi thế giới đang còn nhiều biến động.
Vì sao thuế quan Mỹ không làm chậm đà tăng trưởng của Việt Nam?
Dòng dịch chuyển sản xuất khỏi Trung Quốc kéo dài từ 2017 đến nay
Từ thời kỳ chiến tranh thương mại Mỹ – Trung lần đầu tiên, nhiều tập đoàn FDI đã chuyển một phần hoặc toàn bộ chuỗi cung ứng sang Việt Nam để đa dạng hóa rủi ro.
Và Việt Nam cũng đang hưởng lợi từ nhiều yếu tố mang tính nền tảng. Theo đó, chi phí lao động và đất đai cạnh tranh đang tạo ưu thế cho sản xuất, trong khi vị trí địa lý gần Trung Quốc giúp Việt Nam trở thành điểm đến thuận lợi trong các chuỗi cung ứng.
Bên cạnh đó, môi trường chính trị ổn định cùng hệ thống hiệp định thương mại tự do thuộc hàng rộng nhất Châu Á tiếp tục củng cố sức hấp dẫn của Việt Nam đối với nhà đầu tư quốc tế.
Hiện Việt Nam được xem là “Trung Quốc+1” lý tưởng, giúp xuất khẩu sang Mỹ tăng trưởng mạnh nhiều năm liên tiếp.
Năng lực sản xuất mở rộng nhanh nhờ FDI và cải cách
Theo Fitch Ratings đánh giá, tăng trưởng của Việt Nam sẽ “tiếp tục vững chắc”, đặc biệt nhờ dòng vốn FDI đổ vào các lĩnh vực công nghệ cao, điện tử và bán dẫn. Tín dụng ngân hàng tăng 19% đã cho thấy dòng vốn đang chảy mạnh vào khu vực sản xuất.
Hiện, nhiều tổ hợp lớn của Mỹ, Hàn Quốc và Đài Loan tiếp tục mở rộng nhà máy tại Bắc Ninh, Hải Phòng và TP.HCM. Theo Bộ Kế hoạch và Đầu tư cho biết, vốn FDI đăng ký mới trong 10 tháng cũng tăng hơn 15%, củng cố thêm triển vọng tăng trưởng của nền kinh tế.
Sự bùng nổ AI và thương mại điện tử thúc đẩy tăng năng suất
Theo nghiên cứu của Lazada và Kantar, có khoảng 42% nhà bán hàng online tại Việt Nam hiện đang ứng dụng AI vào hoạt động kinh doanh. Việc sử dụng công nghệ này giúp họ nâng cao năng suất, tối ưu khâu kho vận và cải thiện khả năng dự báo nhu cầu, từ đó vận hành hiệu quả hơn trong môi trường thương mại điện tử cạnh tranh.
Bên cạnh đó, Adam Slater (Oxford Economics) cũng nhận định Việt Nam là một trong những nền kinh tế được hưởng lợi nhiều nhất từ làn sóng AI tại Châu Á.
Nguy cơ từ chính sách thương mại Mỹ
Dù kinh tế Việt Nam đang tăng trưởng mạnh, nhưng những rủi ro liên quan đến chính sách thương mại của Mỹ vẫn là yếu tố cần đặc biệt lưu ý. Theo cảnh báo của UNDP, thuế nhập khẩu mới của Mỹ có thể tác động tới khoảng 20% lượng hàng Việt Nam xuất khẩu sang thị trường này.
Bên cạnh đó, một số lo ngại khác cũng được nêu ra. Trước hết là vấn đề “chuyển tải hàng hóa”, khi Mỹ đang tăng cường giám sát các trường hợp hàng Trung Quốc đi vòng qua Việt Nam trước khi xuất sang Mỹ. Nếu định nghĩa “chuyển tải” bị áp dụng quá rộng, nhiều doanh nghiệp Việt Nam có thể chịu ảnh hưởng dù hoàn toàn hoạt động hợp pháp.
Ngoài ra, Việt Nam hiện cũng đang phụ thuộc lớn vào nguyên liệu và linh kiện nhập khẩu từ Trung Quốc. Khi xuất khẩu sang Mỹ tăng, nhu cầu nhập khẩu linh kiện từ Trung Quốc cũng tăng theo, dễ dẫn tới việc Việt Nam bị hiểu nhầm là điểm trung chuyển trong chuỗi cung ứng.
Việt Nam – hình mẫu cho các nước đang phát triển?
Trong khi trật tự thương mại toàn cầu liên tục biến động, Việt Nam đang được nhiều chuyên gia quốc tế đánh giá là một trong những nền kinh tế thích ứng hiệu quả nhất. Lợi thế này đến từ chính sách mở cửa mạnh mẽ đối với dòng vốn FDI, mạng lưới FTA thuộc nhóm rộng nhất thế giới, cùng hệ sinh thái sản xuất – xuất khẩu ngày càng hoàn thiện.
Bên cạnh đó, năng lực cạnh tranh của Việt Nam cũng được cải thiện đáng kể nhờ sự đầu tư ngày càng lớn vào công nghệ và trí tuệ nhân tạo, tạo nền tảng quan trọng cho tăng trưởng bền vững trong giai đoạn tới.
Việt Nam không chỉ trụ vững trước những thách thức từ thuế quan Mỹ, mà còn duy trì được đà tăng trưởng thuộc nhóm cao nhất khu vực Châu Á – Thái Bình Dương.
