Chợ giá – Giá dầu cọ toàn cầu đang bước vào chu kỳ tăng mới khi căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông làm gián đoạn chuỗi cung ứng năng lượng, thúc đẩy nhu cầu tích trữ và sử dụng dầu thực vật thay thế. Malaysia và Indonesia – hai “ông lớn” chiếm phần lớn nguồn cung, cũng ghi nhận xuất khẩu tăng vọt, song cũng đối mặt với nhiều rủi ro dài hạn về sản lượng.
Nhu cầu tăng đột biến, giá dầu cọ leo thang
Cuộc xung đột tại Iran đã nhanh chóng tạo ra hiệu ứng lan tỏa mạnh mẽ trên thị trường hàng hóa toàn cầu, đặc biệt trong lĩnh vực năng lượng và nông sản. Trước lo ngại nguồn cung dầu thô có thể bị gián đoạn, nhiều quốc gia đã đẩy mạnh tích trữ các mặt hàng thay thế, trong đó nổi bật là dầu cọ thô (CPO).
Là nguyên liệu thiết yếu trong ngành thực phẩm (từ dầu ăn, bơ thực vật đến mì ăn liền), dầu cọ đồng thời ngày càng khẳng định vai trò trong sản xuất nhiên liệu sinh học. Khi giá dầu thô leo thang, nhu cầu đối với dầu cọ cũng theo đó gia tăng rõ rệt.
Ghi nhận trên thị trường cho thấy, giá dầu cọ kỳ hạn tại Malaysia (thị trường tham chiếu toàn cầu) đã liên tục đi lên kể từ khi xung đột bùng phát và đã chạm mức cao nhất kể từ tháng 12/2024 vào tháng 4/2026. Trong ngắn hạn, áp lực tăng giá chủ yếu xuất phát từ tâm lý tích trữ và lo ngại thiếu hụt nguồn cung.
Diễn biến này cũng được phản ánh trong báo cáo mới nhất của Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO), khi chỉ số giá thực phẩm toàn cầu trong tháng 3 đạt 128,5 điểm, tăng 2,4% so với tháng trước. Đáng chú ý, chỉ số giá dầu thực vật tăng 5,1% theo tháng và cao hơn 13,2% so với cùng kỳ năm trước.
Theo nhà phân tích – Chong Hoe Leong thuộc Public Investment Bank nhận định, giá dầu ăn toàn cầu có thể tăng khoảng 20% trong thời gian tới, khi thị trường dần tiêu thụ hết lượng hàng tồn kho giá rẻ.
Xuất khẩu Malaysia, Indonesia tăng trưởng kỷ lục
Trước làn sóng nhu cầu gia tăng, xuất khẩu dầu cọ từ Đông Nam Á đã bật tăng mạnh trong những tháng đầu năm 2026. Tại Malaysia – quốc gia sản xuất dầu cọ hàng đầu thế giới, sản lượng xuất khẩu trong tháng 3 đạt 1,6 triệu tấn, tăng tới 41% so với tháng trước và ghi nhận mức cao nhất kể từ tháng 10/2025.
Được biết, động lực tăng trưởng đến từ nhu cầu nhập khẩu gia tăng tại các thị trường lớn như Trung Quốc, Trung Đông, Mỹ và Liên minh châu Âu (EU). Đáng chú ý, xuất khẩu sang Trung Đông tăng vọt tới 547,2%, trong khi Trung Quốc và Mỹ đều ghi nhận mức tăng trưởng ba chữ số. Theo đó, EU tiếp tục giữ vị trí là khách hàng lớn nhất của Malaysia, chiếm hơn 23% tổng lượng xuất khẩu trong quý I/2026.
Không chỉ Malaysia, Indonesia cũng ghi nhận xu hướng tương tự. Theo số liệu chính thức, xuất khẩu dầu cọ của nước này trong hai tháng đầu năm 2026 đạt 4,54 triệu tấn, tăng hơn 36% so với cùng kỳ năm trước.
Tuy nhiên, giới chuyên gia cũng cảnh báo đà tăng trưởng mạnh mẽ này chủ yếu phản ánh hoạt động tích trữ trong bối cảnh bất ổn địa chính trị, thay vì xuất phát từ nhu cầu tiêu dùng bền vững trong dài hạn.
Chi phí tăng, nguy cơ thiếu hụt nguồn cung
Dù xuất khẩu tăng trưởng mạnh, ngành dầu cọ đang phải đối mặt với hàng loạt thách thức đáng kể. Việc phong tỏa eo biển Hormuz cùng những gián đoạn trong chuỗi cung ứng toàn cầu đã đẩy giá phân bón lên cao, kéo theo chi phí sản xuất leo thang trên diện rộng.
Áp lực chi phí ngày càng lớn đang tác động trực tiếp đến các hộ nông dân nhỏ – lực lượng chiếm tỷ trọng đáng kể trong tổng sản lượng. Nhiều hộ có xu hướng trì hoãn tái canh và cắt giảm sử dụng phân bón, làm dấy lên lo ngại về nguy cơ suy giảm sản lượng trong trung và dài hạn.
Theo cảnh báo từ Hiệp hội Dầu cọ Indonesia, chi phí phân bón đã tăng khoảng 50%, trong khi chi phí vận chuyển và bảo hiểm cũng leo thang tương ứng. Diễn biến này có thể khiến hoạt động xuất khẩu trong thời gian tới đối mặt với áp lực suy giảm.
Bên cạnh đó, các chính sách năng lượng cũng đang góp phần thu hẹp nguồn cung xuất khẩu. Indonesia dự kiến triển khai chương trình nhiên liệu sinh học B50 từ tháng 7/2026, qua đó tiêu thụ thêm khoảng 1,5 triệu tấn dầu cọ trong nước.
Rủi ro khí hậu và cây trồng già cỗi gia tăng áp lực
Không chỉ chịu tác động từ các yếu tố địa chính trị, ngành dầu cọ còn đối mặt với rủi ro khí hậu ngày càng gia tăng. Các chuyên gia cảnh báo, khả năng hiện tượng El Niño quay trở lại trong nửa cuối năm 2026, với xác suất lên tới 50 – 60% theo Cơ quan Quản lý Khí quyển và Đại dương Quốc gia Mỹ (NOAA).
Nếu kịch bản này xảy ra, tình trạng khô hạn kéo dài có thể khiến sản lượng buồng quả tươi giảm tới 16%, qua đó kéo theo mức suy giảm khoảng 14% đối với sản lượng dầu cọ trong các năm tiếp theo.
Tại Malaysia, thách thức còn đến từ tình trạng cây cọ già cỗi ngày càng gia tăng. Dự báo đến năm 2027, khoảng 35% diện tích trồng cọ sẽ vượt ngưỡng 19 năm tuổi – mức mà năng suất bắt đầu suy giảm rõ rệt, làm gia tăng áp lực lên nguồn cung trong tương lai.
Triển vọng giá tiếp tục neo cao
Trước hàng loạt yếu tố bất lợi về nguồn cung, giới phân tích nhận định giá dầu cọ nhiều khả năng sẽ tiếp tục duy trì ở mức cao trong thời gian tới. Việc nguồn cung xuất khẩu bị thu hẹp, do ưu tiên tiêu dùng nội địa cùng với những rủi ro từ thời tiết, được xem là những lực đỡ chính cho mặt bằng giá.
Theo dự báo, giá dầu cọ trung bình tại Malaysia trong năm 2026 có thể đạt khoảng 4.400 RM/tấn, cao hơn so với mức 4.280 RM/tấn của năm 2025.
Trong khi thị trường còn nhiều biến động, dầu cọ (một mặt hàng thiết yếu nhưng nhạy cảm trước cả yếu tố địa chính trị lẫn khí hậu) đang trở thành tâm điểm chú ý của chuỗi cung ứng thực phẩm và năng lượng toàn cầu.
