Chợ giá – Trước nguy cơ gián đoạn nguồn cung dầu mỏ ở mức chưa từng có, Cơ quan Năng lượng Quốc tế IEA kêu gọi các quốc gia cùng người dân khẩn trương cắt giảm nhu cầu tiêu thụ năng lượng, qua đó góp phần hạ nhiệt giá nhiên liệu và giảm áp lực lạm phát.
Nguồn cung gián đoạn nghiêm trọng, giá dầu leo thang
Cơ quan Năng lượng Quốc tế IEA cảnh báo, thế giới đang phải đối mặt với “sự gián đoạn nguồn cung lớn nhất trong lịch sử thị trường dầu mỏ toàn cầu” trong khi xung đột tại Trung Đông leo thang, đặc biệt là căng thẳng giữa Mỹ và Iran.
Theo IEA, việc chỉ gia tăng nguồn cung sẽ không đủ để kiểm soát tình hình, trong khi cắt giảm nhu cầu tiêu thụ năng lượng được xem là giải pháp cấp thiết và hiệu quả hơn trong ngắn hạn.
Được biết, giá dầu thô đã tăng hơn 40% kể từ khi xung đột bùng phát vào cuối tháng 2, lên mức cao nhất kể từ năm 2022, chủ yếu do hoạt động vận chuyển qua eo biển Hormuz (tuyến hàng hải chiến lược chiếm khoảng 20% lượng dầu tiêu thụ toàn cầu) bị gián đoạn. Không chỉ dầu thô, chi phí các sản phẩm lọc dầu như dầu diesel và nhiên liệu hàng không cũng leo thang mạnh, qua đó gây áp lực lớn lên ngành vận tải, logistics và mặt bằng giá tiêu dùng trên phạm vi toàn cầu.
IEA khuyến nghị làm việc tại nhà, hạn chế đi lại để giảm nhanh nhu cầu năng lượng
Trong khi nhiều quốc gia nỗ lực bổ sung nguồn cung, IEA nhấn mạnh rằng các biện pháp cắt giảm tiêu thụ có thể mang lại hiệu quả gần như tức thì. Theo cơ quan này cho rằng, việc điều chỉnh nhu cầu là công cụ quan trọng và cấp thiết nhằm giảm áp lực lên người tiêu dùng, cải thiện khả năng chi trả và góp phần đảm bảo an ninh năng lượng.
Theo khuyến nghị của IEA, cả hộ gia đình và doanh nghiệp có thể áp dụng một loạt giải pháp thiết thực như:
- Làm việc tại nhà khi có thể để giảm nhu cầu đi lại
- Giảm tốc độ lái xe nhằm tiết kiệm nhiên liệu
- Tăng cường sử dụng phương tiện công cộng và đi chung xe
- Cắt giảm các chuyến bay không cần thiết
- Chuyển sang sử dụng thiết bị nấu ăn bằng điện thay cho bếp gas
Đáng chú ý, vận tải đường bộ hiện chiếm tới 45% tổng nhu cầu dầu mỏ toàn cầu, cho thấy chỉ cần thay đổi thói quen di chuyển cũng có thể tạo ra tác động đáng kể. Ngoài ra, IEA cũng khuyến nghị ưu tiên sử dụng khí dầu mỏ hóa lỏng LPG cho các nhu cầu thiết yếu như nấu ăn, đồng thời thúc đẩy các giải pháp năng lượng sạch nhằm giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch.
Các quốc gia tung biện pháp tài chính hỗ trợ
Song song với các giải pháp tiết kiệm năng lượng, nhiều quốc gia cũng đã triển khai các chính sách tài chính nhằm giảm bớt gánh nặng chi phí cho người dân. Tây Ban Nha dự kiến hạ thuế VAT đối với nhiên liệu từ 21% xuống còn 10%, trong khi Ý đã cắt giảm thuế tiêu thụ đặc biệt. Tại Đức, phương án áp thuế lợi nhuận bất thường đối với các công ty dầu khí cũng đang được xem xét.
Các biện pháp này được kỳ vọng sẽ góp phần kiềm chế đà tăng của giá nhiên liệu, qua đó hạn chế tác động lan rộng tới lạm phát và chi phí sinh hoạt.
Dự trữ dầu chiến lược được kích hoạt quy mô lớn
Để có thể ứng phó với khủng hoảng nguồn cung, IEA đã thống nhất tung ra 400 triệu thùng dầu từ kho dự trữ chiến lược, đánh dấu động thái quy mô lớn nhất trong lịch sử của tổ chức này.
Dự kiến, hàng trăm triệu thùng dầu sẽ sớm được đưa ra thị trường nhằm bù đắp phần thiếu hụt, dù thời điểm cụ thể vẫn chưa được công bố.
Tính đến sáng ngày 23/3, dầu WTI của Mỹ nhích 2 cent, giao dịch ngưỡng 98,25 USD/thùng; dầu Brent chuẩn toàn cầu nhích 8 cent, giao dịch ngưỡng 112,27 USD/thùng.
Theo các chuyên gia nhận định, nếu căng thẳng địa chính trị tiếp tục leo thang hoặc hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz chưa được khôi phục, giá năng lượng nhiều khả năng sẽ còn duy trì ở mức cao, qua đó làm gia tăng rủi ro suy giảm tăng trưởng kinh tế toàn cầu.
Khuyến nghị cho người dân và doanh nghiệp
Theo các chuyên gia năng lượng cho rằng, mỗi cá nhân và doanh nghiệp đều đóng vai trò quan trọng trong việc góp phần ổn định thị trường. Việc chủ động tiết kiệm năng lượng trong sinh hoạt và sản xuất, tối ưu hóa hoạt động vận tải nhằm giảm chi phí nhiên liệu, cũng như đầu tư vào các công nghệ tiết kiệm năng lượng và năng lượng tái tạo là những giải pháp thiết thực.
Và việc thay đổi hành vi tiêu dùng không chỉ giúp giảm chi phí trong ngắn hạn mà còn góp phần nâng cao khả năng chống chịu của nền kinh tế trước các cú sốc năng lượng trong tương lai.
