Chợ giá – Thị trường dầu mỏ toàn cầu đang bước vào giai đoạn đặc biệt nhạy cảm khi nguy cơ gián đoạn kéo dài tại eo biển Hormuz gia tăng sau các cuộc tấn công của Mỹ nhằm vào Iran. Và điều này đã làm dấy lên lo ngại về khả năng đứt gãy nguồn cung trên diện rộng.
Theo giới chuyên gia cảnh báo, nếu tuyến vận tải huyết mạch này bị phong tỏa, thế giới có thể phải đối mặt với một cú sốc năng lượng tương tự những năm 1970, khi giá dầu vọt lên mức ba chữ số và áp lực lạm phát bùng phát mạnh mẽ.
Thị trường “nín thở” chờ phản ứng giá dầu
Ngay khi thị trường New York nối lại giao dịch, giới phân tích dự báo giá dầu sẽ phản ứng “ngay lập tức”. Tuy nhiên, điều khiến thị trường quan ngại hơn không chỉ là cú sốc ngắn hạn, mà là khả năng gián đoạn kéo dài đối với dòng chảy dầu qua khu vực Vùng Vịnh.
Theo bà Vandana Hari – Giám đốc điều hành Vanda Insights, nhận định kịch bản hiện nay có thể là một cuộc xung đột quân sự toàn diện giữa Mỹ và Iran – điều “chưa từng có tiền lệ và khó dự đoán diễn biến tiếp theo”.
Bên cạnh đó, các chuyên gia cũng cho rằng, nếu Iran cùng các lực lượng ủy nhiệm tiếp tục các đòn đáp trả mạnh mẽ trong nhiều ngày, nguy cơ gián đoạn lớn đối với hoạt động xuất khẩu dầu từ Trung Đông sẽ trở nên rõ rệt, trừ khi Mỹ và các đồng minh có thể đảm bảo an toàn cho tuyến vận tải dầu qua eo biển Hormuz.
Hormuz – Mắt xích sống còn của chuỗi cung ứng năng lượng
Nằm giữa Oman và Iran, eo biển Hormuz từ lâu được xem là một trong những điểm nghẽn chiến lược quan trọng bậc nhất của thị trường năng lượng toàn cầu. Theo dữ liệu từ Kpler, trong năm 2025 có khoảng 13 triệu thùng dầu/ngày đi qua tuyến hàng hải này, tương đương 31% tổng lượng dầu vận chuyển bằng đường biển trên thế giới.
Đồ họa thông tin có tiêu đề “Eo biển Hormuz” được tạo ra tại Ankara, Thổ Nhĩ Kỳ vào ngày 17/6/2025.
Được biết, Hormuz đóng vai trò kết nối các nhà sản xuất chủ chốt như Ả Rập Xê Út, Iran, Iraq và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất với Vịnh Oman và Biển Ả Rập, từ đó phân phối dầu thô và LNG tới các thị trường châu Á, châu Âu và Mỹ.
Theo thông tin từ Reuters, các tàu thương mại đã nhận được cảnh báo vô tuyến rằng “không tàu nào được phép đi qua eo biển Hormuz”. Dù Tehran chưa chính thức xác nhận việc đóng cửa, Iran trước đây nhiều lần đe dọa phong tỏa tuyến đường này mỗi khi căng thẳng leo thang.
Phong tỏa Hormuz có thể gây cú sốc lớn gấp ba lần những năm 1970
Ông Bob McNally (Chủ tịch Rapidan Energy Group) đánh giá đây là “một diễn biến rất nghiêm trọng”, nhấn mạnh mức độ phụ thuộc lớn của thị trường toàn cầu vào dòng chảy năng lượng qua eo biển Hormuz.
Theo giới phân tích cho rằng, các kịch bản có thể dao động từ việc mất khoảng 2 triệu thùng/ngày xuất khẩu của Iran cho tới khả năng phong tỏa hoàn toàn tuyến hàng hải chiến lược này.
Bên cạnh đó, ông Saul Kavonic (Trưởng bộ phận nghiên cứu năng lượng tại MST Marquee) cảnh báo rằng, nếu Iran cảm thấy bị đe dọa sống còn, nguy cơ đóng cửa eo biển là điều không thể loại trừ. Khi đó, Mỹ và các đồng minh có thể buộc phải triển khai tàu hộ tống quân sự nhằm bảo vệ hoạt động vận tải.
Ông Kavonic cũng nhận định: “Nếu eo biển bị đóng cửa, thị trường dầu mỏ toàn cầu có thể đối mặt cú sốc nghiêm trọng gấp ba lần lệnh cấm vận dầu mỏ Ả Rập và cuộc cách mạng Iran những năm 1970, đẩy giá dầu lên mức ba chữ số”.
Giá dầu tăng mạnh từ đầu năm, nhưng nguy cơ gián đoạn vẫn chưa hạ nhiệt
Chốt phiên giao dịch cuối tuần qua, giá dầu Brent giao dịch quanh mức 72,48 USD/thùng, tăng khoảng 19% kể từ đầu năm. Trong khi đó, dầu thô WTI của Mỹ đóng cửa ở 62,02 USD/thùng, cao hơn khoảng 16% so với thời điểm đầu năm.
Theo ông Andy Lipow – Chủ tịch Lipow Oil Associates, nhận định rủi ro lớn nhất hiện nay không chỉ dừng lại ở khả năng gián đoạn nguồn cung từ Iran, mà còn nằm ở nguy cơ các cơ sở dầu mỏ của Ả Rập Xê Út bị tấn công, dẫn tới kịch bản đóng cửa hoàn toàn eo biển Hormuz. Ông cũng ước tính xác suất xảy ra tình huống này vào khoảng 33%.
Bóng ma khủng hoảng dầu mỏ những năm 1970 quay trở lại?
Những năm 1970 đã từng chứng kiến các cú sốc dầu mỏ làm giá năng lượng tăng vọt, đẩy lạm phát toàn cầu leo thang và khiến nhiều nền kinh tế rơi vào suy thoái. Nếu eo biển Hormuz bị phong tỏa trong thời gian dài, những tác động tương tự có thể lan rộng trên nhiều phương diện như:
- Giá xăng dầu và LNG tăng đột biến
- Lạm phát toàn cầu gia tăng
- Chi phí vận tải, sản xuất và logistics leo thang
- Thị trường tài chính biến động mạnh
- Nguy cơ suy giảm tăng trưởng kinh tế toàn cầu
Trong khi tình hình kinh tế thế giới phục hồi chậm sau hàng loạt biến động địa chính trị và thương mại, thì một cú sốc năng lượng mới có thể làm gia tăng rủi ro “stagflation” – tình trạng lạm phát cao đi kèm tăng trưởng thấp.
