Chợ giá – Khi thế giới dõi theo những biến động lớn từ nền kinh tế số 1 toàn cầu, thì Trung Quốc lại đang âm thầm chuẩn bị cho một tương lai mà đồng Nhân dân tệ có thể thách thức vai trò thống trị của đồng đô la – vốn đang đối mặt với hàng loạt rủi ro từ chính sách tài khóa, tiền tệ và địa chính trị của Mỹ.
Quyền lực của đồng đô la Mỹ đang lung lay?
Bất chấp những dấu hiệu bất ổn trong nền kinh tế Mỹ, đồng đô la vẫn chiếm vị thế áp đảo trong các giao dịch toàn cầu. Theo báo cáo mới nhất từ Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS) cho biết, đồng đô la tham gia vào khoảng 89% tổng giao dịch ngoại hối toàn cầu, giữ vai trò trung tâm trong hệ thống tài chính quốc tế.
Tuy nhiên, mặt trái của sự thống trị này đang dần được lộ diện. Nước Mỹ đang phải gánh khoản nợ công hơn 37.000 tỷ đô la và những can thiệp chính trị vào Cục Dự trữ Liên bang (Fed) từ thời Tổng thống – Donald Trump đã làm dấy lên lo ngại về sự suy yếu trong tính độc lập của chính sách tiền tệ Mỹ.
Trong khi đó, giá vàng thế giới liên tục tăng mạnh, cho thấy giới đầu tư toàn cầu đang tìm kiếm “bến đỗ an toàn” giữa lúc niềm tin vào đô la bị lung lay.
Nhân dân tệ là “kẻ thách thức” âm thầm nhưng bền bỉ
Đồng Nhân dân tệ (CNY) của Trung Quốc hiện đã vươn lên chiếm khoảng 8,5% trong tổng giao dịch ngoại hối toàn cầu, vượt qua đồng bảng Anh để trở thành đồng tiền được giao dịch nhiều thứ tư thế giới.
Mỗi ngày, lượng giao dịch bằng nhân dân tệ đạt trung bình khoảng 817 tỷ đô la, thể hiện xu hướng quốc tế hóa bền vững kéo dài suốt thập kỷ qua. Điều này đã phản ánh rõ nét tham vọng của Bắc Kinh trong việc định hình lại trật tự tài chính toàn cầu.
Tuy nhiên, so với quy mô nền kinh tế Trung Quốc – hiện khoảng 18.000 tỷ đô la, thì mức độ quốc tế hóa của đồng Nhân dân tệ vẫn còn khiêm tốn, chỉ bằng một nửa so với đồng Yên Nhật.
Cải cách tài chính chậm chạp và thiếu minh bạch
Mặc dù Trung Quốc đã đạt được cột mốc lớn khi đưa đồng Nhân dân tệ vào rổ Quyền rút vốn đặc biệt (SDR) của IMF vào năm 2016, nhưng tiến trình cải cách tài chính đi kèm vẫn chưa đạt được kỳ vọng.
Theo các chuyên gia kinh tế cho rằng, một loạt yếu tố như thiếu tính chuyển đổi hoàn toàn, kiểm soát dòng vốn và đặc biệt là sự thiếu minh bạch trong thông tin và dữ liệu tài chính, đã cản trở nghiêm trọng quá trình quốc tế hóa của đồng nhân dân tệ.
Bên cạnh đó, bà Miao Yanliang – nhà phân tích của China International Capital Corporation, cũng đưa ra nhận định: “Việc sử dụng đồng nhân dân tệ trên toàn cầu vẫn chưa tương xứng với tầm vóc kinh tế và thương mại của Trung Quốc”.
Tập Cận Bình và lựa chọn giữa cải cách hay kiểm soát
Dưới thời Chủ tịch nước – Tập Cận Bình, Trung Quốc đã tăng cường kiểm soát truyền thông, siết chặt Hong Kong (trung tâm tài chính quốc tế lớn nhất châu Á) và thận trọng trong chính sách tiền tệ.
PBOC (Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc) cũng không vội cắt giảm lãi suất, ngay cả khi nền kinh tế nước này đối mặt với khủng hoảng bất động sản và tỷ lệ thất nghiệp thanh niên ở mức kỷ lục.
Điều này tạo ra sự giằng co giữa yêu cầu cải cách để thu hút nhà đầu tư quốc tế và xu hướng thắt chặt kiểm soát nội bộ nhằm bảo vệ ổn định chính trị.
Theo nhà kinh tế – Robin Xing (Morgan Stanley), đánh giá: “Để đồng Nhân dân tệ trở thành tiền tệ dự trữ toàn cầu, Trung Quốc cần một nền kinh tế mạnh mẽ và khả năng tự do hóa tài khoản vốn nhiều hơn nữa”.
Được biết, trong quý III/2025, dù xuất khẩu của Trung Quốc đang dần hồi phục, nhưng chi tiêu hộ gia đình và đầu tư công lại suy yếu. Các nhà kinh tế từ Goldman Sachs và Pinpoint Asset Management đều cho rằng, Bắc Kinh vẫn đang do dự trong việc tung ra các gói kích thích quy mô lớn, bất chấp tốc độ tăng trưởng đang chậm lại.
Tuy nhiên, về dài hạn, Trung Quốc có thể buộc phải lựa chọn giữa tiếp tục cải cách để nâng tầm đồng Nhân dân tệ hoặc duy trì hiện trạng kiểm soát, qua đó đánh mất cơ hội lịch sử.
