Chợ giá – Trước việc Mỹ áp mức thuế nhập khẩu cao đối với hàng hóa từ Việt Nam, các doanh nghiệp sản xuất đồ nội thất đang đứng trước sức ép chưa từng có. Trong điều kiện đó, việc tái cấu trúc chiến lược, mở rộng thị trường sang Trung Đông và Ấn Độ, đồng thời đẩy mạnh đầu tư công nghệ được xem là “lối thoát” nhằm duy trì năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững.
Ngành gỗ Việt Nam đối mặt sức ép lớn khi Mỹ áp thuế cao
Việc Mỹ áp thuế nhập khẩu lên tới 20% đối với hàng hóa từ Việt Nam đã và đang tạo ra sức ép lớn đối với ngành sản xuất đồ gỗ – một trong những ngành xuất khẩu chủ lực của nền kinh tế. Theo Hiệp hội Công nghiệp Thủ công mỹ nghệ và Chế biến gỗ Đông Nam Á (Hawa), đây được xem là mức thuế đủ lớn để buộc nhiều doanh nghiệp phải cắt giảm nhân sự, thu hẹp sản xuất và tìm kiếm hướng đi mới nhằm duy trì khả năng cạnh tranh.
Việt Nam hiện đang là quốc gia xuất khẩu đồ nội thất lớn thứ hai thế giới, chỉ sau Trung Quốc. Trong suốt nhiều năm qua, thị trường Mỹ đóng vai trò then chốt khi chiếm tới 56% tổng kim ngạch xuất khẩu gỗ của Việt Nam, cao hơn đáng kể so với các ngành khác như điện tử, dệt may hay da giày (chỉ chiếm khoảng 30–40%). Do đó, bất kỳ thay đổi nào trong chính sách thương mại của Mỹ đều tác động trực tiếp và sâu rộng đến toàn ngành.
Theo Hawa, sau khi thuế quan được công bố vào năm 2025, cổ phiếu của nhiều doanh nghiệp phân phối đồ nội thất lớn tại Mỹ như Wayfair hay Williams-Sonoma đã sụt giảm, cho thấy mức độ phụ thuộc của chuỗi cung ứng toàn cầu vào nguồn hàng từ Việt Nam.
Doanh nghiệp chịu áp lực “chưa từng có”
Theo ông Phùng Quốc Mẫn – Chủ tịch HAWA cho biết, ngành chế biến gỗ Việt Nam hiện đang phải đối mặt với những thách thức được đánh giá là “chưa từng có tiền lệ”. Bên cạnh tác động từ thuế quan, các doanh nghiệp còn chịu áp lực lớn từ tình trạng thiếu hụt lao động trẻ, chi phí nhân công gia tăng, cùng với các quy định ngày càng khắt khe của châu Âu liên quan đến chống phá rừng.
Trên thực tế, sau khi Mỹ áp thuế vào năm ngoái, Minh Quang – doanh nghiệp sản xuất đồ nội thất phòng ăn và phòng ngủ tại khu vực ngoại ô TPHCM, cũng rơi vào tình thế chịu sức ép lớn từ các đối tác Mỹ. Theo bà Lily Phạm (đại diện bộ phận bán hàng), các khách hàng Mỹ đã đưa ra “tối hậu thư”, yêu cầu doanh nghiệp chia sẻ chi phí thuế, nếu không sẽ chuyển đơn hàng sang các nhà cung cấp khác.
Trong khi Chính phủ Mỹ cho rằng thuế quan chủ yếu do các đối tác nước ngoài chi trả, thì một nghiên cứu của Viện Kiel (Đức) lại chỉ ra rằng tới 96% chi phí thuế thực tế do doanh nghiệp và người tiêu dùng Mỹ gánh chịu. Điều này khiến quá trình đàm phán giữa các nhà mua hàng Mỹ và các nhà sản xuất Việt Nam ngày càng trở nên căng thẳng.
Tìm lối thoát ở thị trường mới
Trước áp lực gia tăng từ các thị trường truyền thống, nhiều doanh nghiệp Việt Nam đang chủ động đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, mở rộng sang Trung Đông, Ấn Độ, Hàn Quốc và một số quốc gia châu Á khác. Theo giới chuyên gia cho rằng, đây là những thị trường có nhu cầu ngày càng tăng đối với các sản phẩm nội thất phân khúc trung và cao cấp, đồng thời chịu ít rào cản thuế quan hơn so với thị trường Mỹ.
Tuy vậy, việc thâm nhập thị trường Liên minh châu Âu (EU) vẫn đối mặt không ít trở ngại. Bà Lily Phạm cho biết, các quy định mới của EU yêu cầu doanh nghiệp phải chứng minh nguồn gốc gỗ không liên quan đến phá rừng, khiến chi phí tuân thủ gia tăng và kéo dài thời gian xuất khẩu. Cùng với đó, xu hướng thiết kế nội thất thay đổi nhanh chóng cũng buộc các nhà máy phải rút ngắn chu kỳ sản xuất và linh hoạt hơn trong khâu thiết kế.
Theo số liệu thống kê, tăng trưởng xuất khẩu gỗ của Việt Nam năm 2025 chỉ đạt 5,7%, thấp hơn đáng kể so với mức tăng 17% của tổng kim ngạch xuất khẩu gỗ trong những năm trước, qua đó phản ánh rõ sự chững lại của toàn ngành.
Đầu tư công nghệ để vượt khó
Theo ông Phùng Quốc Mẫn nhận định, trong khi đơn hàng sụt giảm, nhiều doanh nghiệp đã buộc phải cắt giảm lao động, không chỉ trong ngành nội thất mà còn lan sang các lĩnh vực liên quan như da giày. Dù vậy, ông vẫn dự báo hoạt động tuyển dụng có thể phục hồi từ năm 2026, khi thị trường dần ổn định trở lại.
Một thách thức khác chính là chi phí lao động được dự báo tăng khoảng 8% trong năm nay, trong khi lực lượng lao động trẻ ngày càng ít mặn mà với công việc tại nhà máy, thay vào đó ưu tiên môi trường văn phòng và cơ hội tích lũy kinh nghiệm hơn là thu nhập ngắn hạn.
Trước thực tế này, nhiều doanh nghiệp Việt Nam (các nhà cung cấp cho những thương hiệu lớn như Stanley hay Ashley Furniture) hiện đang đẩy mạnh đầu tư vào công nghệ, tự động hóa và số hóa quy trình sản xuất, lấy Trung Quốc làm hình mẫu tham khảo.
Bên cạnh đó, các phân tích gần đây cũng cho thấy sự gia tăng đáng kể trong hoạt động logistics tại khu vực biên giới Việt Nam – Trung Quốc, phản ánh xu hướng dịch chuyển và kết nối chuỗi cung ứng trong bối cảnh căng thẳng thương mại toàn cầu. Điều này có thể tiếp tục gia tăng khi ngành nội thất Việt Nam vừa phải đối mặt với thiếu hụt lao động, vừa chịu áp lực từ các rào cản thuế quan.
