Chợ giá – Trong khi cuộc tranh luận về chính sách nhập cư tại Úc ngày càng trở nên gay gắt, nhiều chuyên gia kinh tế – xã hội cho rằng, những tranh cãi hiện nay không chỉ đơn thuần xoay quanh vấn đề văn hóa hay chính trị, mà phản ánh trực tiếp áp lực lên mức sống của người dân, đặc biệt là người trẻ. Một số ý kiến cho rằng, có ba “sự thật hiển nhiên” đang định hình thái độ của công chúng đối với nhập cư – nhưng lại ít khi được giới hoạch định chính sách thừa nhận.
Thế hệ trẻ ủng hộ nhập cư mạnh hơn, nhưng tại sao người lớn tuổi lo ngại?
Các khảo sát tại Úc thường cho thấy người trẻ có xu hướng ủng hộ nhập cư nhiều hơn, trong khi nhóm lớn tuổi lại thận trọng hơn. Theo quan điểm truyền thống cho rằng, sự khác biệt này đến từ việc người trẻ có tư tưởng cấp tiến hơn và nhóm lớn tuổi bảo thủ hơn.
Tuy nhiên, nhiều nhà phân tích cũng nhấn mạnh rằng, nhóm lớn tuổi hiện nay (chủ yếu là thế hệ Baby Boomers) vốn là thế hệ tự do, từng trải nhiều biến động kinh tế, nên họ hiểu rõ tác động của các chính sách thị trường không kiểm soát. Do đó, việc lo ngại nhập cư quy mô lớn, theo họ, không xuất phát từ tư tưởng khép kín, mà từ thực tế mức sống bị ảnh hưởng rõ rệt: lương khởi điểm stagnant, giá nhà tăng mạnh, chi phí thuê nhà leo thang và áp lực lạm phát kéo dài.
Bên cạnh đó, người dân cũng chứng kiến sự quá tải trong hệ thống y tế, giao thông, giáo dục và an ninh công cộng, khiến nỗi lo về chất lượng dịch vụ công ngày một lớn.
Nhập cư và mức sống
Theo dữ liệu nhiều năm qua cho thấy, mức tăng lương thực tế của lao động trẻ tại Úc không theo kịp tốc độ leo thang của chi phí sinh hoạt, đặc biệt trong bối cảnh nước này đẩy mạnh nhập cư để phục hồi kinh tế hậu đại dịch.
Thực trạng này đã dẫn đến loạt hệ quả đáng lo ngại:
- Tỷ lệ sở hữu nhà của người trẻ giảm sâu qua các thập kỷ.
- Giá thuê nhà tăng vọt trong giai đoạn gần đây, một phần do nguồn cung nhà ở mới không theo kịp tốc độ tăng dân số.
- Áp lực tâm lý gia tăng, khi nhiều người trẻ cảm thấy kế hoạch ổn định cuộc sống ngày càng xa tầm với.
Bên cạnh đó, một chuyên gia xã hội học cũng nhận xét rằng: “Kim tự tháp nhu cầu của Maslow cho thấy nhà ở và thu nhập ổn định là nền tảng của phúc lợi tinh thần. Khi hai yếu tố này lung lay, giới trẻ dễ rơi vào trạng thái kiệt quệ cả về tài chính lẫn cảm xúc.”
Tại sao Canberra vẫn kiên trì với mô hình nhập cư quy mô lớn?
Theo một số ý kiến phân tích cho rằng, có ba động lực chính trị – kinh tế khiến chính phủ vẫn duy trì chính sách nhập cư mạnh:
Tăng thu ngân sách qua thuế thu nhập
Nhiều lao động nhập cư trẻ đã giúp tăng tổng số người tham gia thị trường lao động, kéo theo nguồn thu thuế lớn hơn – hỗ trợ mục tiêu cân bằng ngân sách.
Tăng trưởng GDP danh nghĩa
Dân số tăng đã giúp GDP tăng mạnh, dù GDP bình quân đầu người có thể giảm. Điều này mang lại “thành tích” tăng trưởng cho chính phủ đương nhiệm.
Tác động đến thị trường bất động sản
Giá nhà tăng cũng kéo theo lợi thế cho nhóm cử tri có tài sản, trong đó có không ít chính trị gia đang đầu tư bất động sản. Việc hạn chế nhập cư có thể khiến giá nhà chững lại – điều mà nhiều người không muốn.
Giảm nhập cư có phải là giải pháp?
Theo phân tích của một số nhà kinh tế cho rằng, việc cắt giảm tốc độ nhập cư sẽ không khiến giá nhà “sụp đổ”, nhưng đủ để làm giảm đáng kể áp lực cầu trên thị trường. Điều này có thể giúp hạ nhiệt giá thuê, kéo giảm lạm phát liên quan tới chi phí nhà ở, tạo điều kiện để lãi suất dần hạ và góp phần cải thiện mức lương, đặc biệt đối với nhóm lao động mới gia nhập thị trường.
Tuy nhiên, một vấn đề lớn khác chính là năng suất lao động. Với dân số tăng nhanh nhưng đầu tư cơ sở hạ tầng và công nghệ không theo kịp, Úc đối mặt tình trạng suy giảm vốn trên đầu người, dẫn đến năng suất trì trệ. Vì vậy, việc điều chỉnh lại quy mô nhập cư có thể tạo khoảng thời gian phục hồi vốn, nâng hiệu quả kinh tế và thu nhập.
Có nên “đóng băng nhập cư” từ 3 – 5 năm?
Theo nhóm chuyên gia đề xuất, Úc không nhất thiết phải chấm dứt hoàn toàn chính sách nhập cư, mà nên tạm thời đóng băng trong 3 – 5 năm. Mục tiêu là tái cân bằng thị trường nhà ở và tiền lương, đồng thời tập trung đầu tư trở lại vào hạ tầng, y tế và giáo dục, nâng cao năng suất lao động cùng thu nhập bình quân đầu người. Đồng thời cũng giảm bớt áp lực xã hội đối với giới trẻ.
Được biết, Úc hiện đang là một quốc gia đa văn hóa và mục tiêu của chính sách này – nếu được áp dụng, sẽ không phải là “đóng cửa” mà là tạo không gian để tái cấu trúc nền kinh tế theo hướng bền vững hơn.
Bên cạnh đó, nhiều ý kiến cũng cho rằng, sau bốn năm mức sống giảm sút liên tục, đây có thể là thời điểm thích hợp để xem xét một hướng tiếp cận mới.
