Chợ giá – Gần đây, Tổng thống Mỹ – Donald Trump đã tuyên bố chính quyền Venezuela sẽ chuyển giao cho Washington hàng chục triệu thùng dầu đang bị cấm vận để Mỹ bán theo giá thị trường và trực tiếp kiểm soát nguồn thu. Động thái này ngay lập tức gây tranh cãi gay gắt, làm dấy lên lo ngại về nguy cơ leo thang căng thẳng, vi phạm luật pháp quốc tế và tác động nghiêm trọng đến nền kinh tế Venezuela.
Mỹ tuyên bố tiếp nhận tới 50 triệu thùng dầu Venezuela
Phát biểu vào tối ngày 6/1 trên mạng xã hội, Tổng thống Trump cho biết chính quyền lâm thời Venezuela sẽ bàn giao cho Mỹ tới 50 triệu thùng dầu đang nằm trong diện bị cấm vận. Theo ông Trump, số dầu này sẽ được vận chuyển trực tiếp bằng tàu chở dầu đến các cảng của Mỹ để bán theo giá thị trường.
Bên cạnh đó, ông Trump cũng khẳng định Mỹ sẽ kiểm soát toàn bộ nguồn tiền thu được từ việc bán dầu, với giá trị ước tính có thể lên tới 3 tỷ USD, đồng thời cho biết đã chỉ đạo Bộ trưởng Năng lượng Chris Wright triển khai kế hoạch ngay lập tức.
Tuy nhiên, Nhà Trắng không công bố chi tiết về cơ chế thực hiện, cơ sở pháp lý cũng như cách thức quản lý nguồn thu – điều khiến nhiều chuyên gia và nhà quan sát quốc tế đặt câu hỏi về tính hợp pháp của kế hoạch này.
Phản ứng chỉ trích và những nghi vấn pháp lý
Theo nhà báo – Mehdi Hasan nhận định, đây là hành vi mang tính “tống tiền và chiếm đoạt tài sản”, cho rằng tuyên bố của Tổng thống Mỹ đi ngược lại các nguyên tắc cơ bản của luật pháp quốc tế, đặc biệt là chủ quyền quốc gia và quyền kiểm soát tài nguyên thiên nhiên.
Cho đến nay, cũng chưa có thông tin xác nhận việc bà Delcy Rodríguez (người được Washington coi là lãnh đạo lâm thời của Venezuela và là đồng minh thân cận của Tổng thống Nicolás Maduro) đã đồng ý với đề xuất này hay chưa.
Bên cạnh đó, giới phân tích cũng cho rằng, việc Mỹ đơn phương tuyên bố kiểm soát nguồn thu từ dầu mỏ của một quốc gia khác, trong khi chưa có thỏa thuận song phương rõ ràng, có thể làm gia tăng tranh chấp pháp lý và gây tiền lệ nguy hiểm trong quan hệ quốc tế.
Sức ép kinh tế lên Venezuela
Trước đó, chính quyền Trump đã áp đặt các biện pháp phong tỏa nghiêm ngặt đối với các tàu chở dầu Venezuela, đặc biệt là các chuyến hàng hướng tới thị trường châu Á. Theo nhận định của New York Times, các biện pháp này đã làm tê liệt hoạt động xuất khẩu của Tập đoàn Dầu khí quốc gia Venezuela (PDVSA) – nguồn thu ngoại tệ chủ yếu của quốc gia Nam Mỹ.
Để có thể duy trì hoạt động khai thác, PDVSA buộc phải bơm dầu thô vào các bể chứa trên bờ, đồng thời sử dụng các tàu chở dầu neo đậu tại cảng như những kho chứa nổi. Trong nhiệm kỳ đầu tiên tại Nhà Trắng, ông Trump cũng đã từng ban hành lệnh cấm các công ty Mỹ hợp tác với PDVSA, khiến ngành dầu khí Venezuela rơi vào tình trạng khó khăn kéo dài.
Mỹ đặt thêm điều kiện và đe dọa gia tăng sức ép
Theo ABC News, chính quyền Trump vẫn đang tiếp tục gây áp lực lên giới lãnh đạo lâm thời Venezuela, yêu cầu nước này đáp ứng hàng loạt điều kiện trước khi được phép khôi phục hoạt động khai thác và xuất khẩu dầu.
Các điều kiện được cho là bao gồm việc cắt đứt quan hệ kinh tế và chính trị với Trung Quốc, Nga, Iran và Cuba, đồng thời cam kết hợp tác độc quyền với Mỹ trong lĩnh vực dầu mỏ, ưu tiên bán dầu thô nặng cho Washington.
Ngoài ra, nguồn tin của ABC cũng cho biết Ngoại trưởng Mỹ – Marco Rubio đã nói với các nhà lập pháp rằng Mỹ có lợi thế lớn trong việc gây sức ép, bởi các kho chứa dầu của Venezuela hiện gần như đã đầy. Theo ước tính của Washington, Caracas có thể chỉ còn vài tuần trước nguy cơ mất khả năng thanh toán nếu không sớm bán được lượng dầu tồn kho.
Nguy cơ leo thang căng thẳng khu vực
Theo các chuyên gia nhận định, những tuyên bố và động thái cứng rắn từ phía Mỹ không chỉ làm gia tăng căng thẳng song phương, mà còn có nguy cơ kéo theo những hệ lụy địa chính trị rộng lớn hơn tại khu vực Mỹ Latinh.
Trong khi tình hình kinh tế Venezuela vốn đã suy kiệt vì trừng phạt, lạm phát cao và khủng hoảng xã hội kéo dài, thì việc kiểm soát nguồn thu từ dầu mỏ (trụ cột kinh tế của quốc gia này) có thể đẩy tình hình vào vòng xoáy bất ổn mới, với những tác động khó lường đối với người dân Venezuela và trật tự khu vực.
