Chợ giá – Trong khi căng thẳng quân sự giữa Mỹ và Iran đang đẩy giá năng lượng tăng mạnh, Tổng thống Mỹ – Donald Trump cho rằng Washington có thể cân nhắc sử dụng kho dự trữ dầu mỏ chiến lược nhằm giảm bớt cú sốc giá trên thị trường.
Mỹ cân nhắc sử dụng kho dự trữ dầu mỏ chiến lược
Phát biểu tại một sự kiện ở khu vực Cincinnati (bang Ohio) ngày 12/3, Tổng thống Trump cho biết cộng đồng quốc tế đã đạt được thỏa thuận phối hợp nhằm đưa một lượng lớn dầu thô từ các kho dự trữ chiến lược ra thị trường.
Theo ông, International Energy Agency (IEA) đã thống nhất kế hoạch giải phóng tổng cộng 400 triệu thùng dầu từ các kho dự trữ của nhiều quốc gia thành viên. Đây được xem là đợt giải phóng dầu dự trữ lớn nhất từng được triển khai trên thế giới.
Ông Trump nói: “Tôi vui mừng thông báo rằng sáng nay IEA đã đồng ý phối hợp giải phóng lượng dầu kỷ lục từ các kho dự trữ trên toàn cầu. Điều này sẽ giúp giảm đáng kể giá dầu thô khi chúng ta loại bỏ mối đe dọa đối với nước Mỹ và thế giới”.
Và con số 400 triệu thùng hoàn toàn vượt xa mức 183 triệu thùng dầu mà các nước từng giải phóng vào năm 2022 sau khi Nga mở chiến dịch quân sự tại Ukraine.
Lập trường thay đổi so với trước đây
Việc cân nhắc giải phóng dầu từ kho dự trữ chiến lược được xem là bước điều chỉnh đáng chú ý trong lập trường của Tổng thống Trump.
Trước đây, ông Trump đã từng chỉ trích người tiền nhiệm Joe Biden vì sử dụng kho dự trữ dầu chiến lược để hạ giá xăng sau khi xung đột Nga – Ukraine bùng phát, cho rằng động thái này chỉ là “một nỗ lực vô ích nhằm giảm giá xăng”.
Tuy nhiên, trong bối cảnh hiện nay, Nhà Trắng đang phải đối mặt với áp lực chính trị ngày càng gia tăng khi giá nhiên liệu tăng mạnh do chiến tranh với Iran làm gián đoạn thị trường năng lượng toàn cầu. Và chi phí xăng dầu leo thang được cho là yếu tố có tác động trực tiếp đến tâm lý cử tri, đặc biệt khi Mỹ đang tiến gần tới các cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ.
Hiệu quả bước đầu còn hạn chế
Dù kế hoạch giải phóng dầu từ kho dự trữ chiến lược đã được công bố, phản ứng của thị trường năng lượng vẫn khá thận trọng. Trong phiên giao dịch ngày 12/3 vừa qua, giá dầu tương lai của Mỹ vẫn tăng khoảng 4,6%, lên mức 87 USD/thùng.
Theo các chuyên gia cho rằng, nguyên nhân là do các quốc gia tham gia kế hoạch vẫn chưa công bố chi tiết về lượng dầu cụ thể sẽ được đưa ra thị trường mỗi ngày.
Ông Jason Bordoff – giám đốc sáng lập Trung tâm Chính sách Năng lượng Toàn cầu tại Đại học Columbia (Columbia University), cho rằng thị trường vẫn cần thêm những thông tin rõ ràng hơn. Theo ông: “Điều quan trọng là quốc gia nào sẽ tham gia, với khối lượng bao nhiêu, và mỗi ngày thị trường sẽ nhận được bao nhiêu dầu”.
Kho dự trữ dầu chiến lược của Mỹ còn bao nhiêu?
Kho dự trữ dầu chiến lược của Mỹ (thường được gọi là SPR) hiện lưu trữ khoảng 415 triệu thùng dầu, tương đương hơn một nửa công suất tối đa khoảng 713,5 triệu thùng. Hệ thống này được xây dựng sau cuộc khủng hoảng năng lượng do lệnh cấm vận dầu mỏ của các nước Arab (Arab Oil Embargo) vào thập niên 1970 và được đặt trong các hang muối lớn dọc bờ biển Vịnh Mexico.
Theo Bộ Năng lượng Mỹ (U.S. Department of Energy), về lý thuyết SPR có thể cung cấp tối đa khoảng 4,4 triệu thùng dầu mỗi ngày. Tuy nhiên, các phân tích thực tế cho thấy lượng dầu có thể được giải phóng hiệu quả thường chỉ dao động trong khoảng 1,4–2,1 triệu thùng/ngày.
Trong đợt xả kho năm 2022 sau khi Nga mở chiến dịch quân sự tại Ukraine, lượng dầu được đưa ra thị trường cũng chưa từng vượt quá 1,1 triệu thùng/ngày.
Mỹ tìm cách đảm bảo tuyến vận chuyển dầu
Bên cạnh việc cân nhắc sử dụng kho dự trữ dầu chiến lược, chính quyền Tổng thống Donald Trump cũng đang tìm cách đảm bảo dòng chảy năng lượng trên thị trường toàn cầu.
Theo ông Trump cho biết, Washington hiện đang xem xét khả năng dỡ bỏ một số lệnh trừng phạt liên quan đến dầu mỏ, đồng thời điều động Hải quân Mỹ hộ tống các tàu chở dầu đi qua Eo biển Hormuz – một trong những tuyến vận tải năng lượng quan trọng nhất thế giới.
Bên cạnh đó, ông Trump cũng cảnh báo Tehran không nên rải thủy lôi tại tuyến đường này, đồng thời cho biết quân đội Mỹ đã “vô hiệu hóa” 31 tàu có khả năng thực hiện hoạt động nói trên.
Giá năng lượng trở thành vấn đề chính trị lớn
Theo các nhà phân tích cho rằng, giá xăng dầu là một trong những yếu tố có ảnh hưởng mạnh nhất đến đánh giá của cử tri Mỹ về tình hình kinh tế và lạm phát.
Trong nhiều tháng trước, chính quyền Trump từng nhấn mạnh việc giá xăng giảm là một thành tựu kinh tế. Tuy nhiên, khi căng thẳng địa chính trị đẩy giá dầu toàn cầu tăng mạnh, lợi thế này đã nhanh chóng biến mất.
Dù vậy, ông Trump vẫn khẳng định đợt tăng giá hiện tại chỉ mang tính tạm thời và sẽ hạ nhiệt khi xung đột kết thúc. Ông cho rằng: “Đây chỉ là một giai đoạn ngắn. Khi nhiệm vụ hoàn thành, giá năng lượng sẽ giảm trở lại”.
