Chợ giá – Căng thẳng quân sự tại Trung Đông, đặc biệt liên quan đến Iran và tuyến vận chuyển dầu mỏ chiến lược ở eo biển Hormuz, đang khiến giá dầu thế giới leo thang mạnh. Dù các bên có thể tuyên bố chấm dứt xung đột trong tương lai gần, nhiều chuyên gia vẫn cảnh báo giá xăng dầu khó có thể giảm nhanh do những tác động kéo dài đối với chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu.
Giá dầu tăng mạnh khi chiến sự lan rộng
Trong những tuần đầu của cuộc xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran, thị trường năng lượng toàn cầu đã phản ứng gần như ngay lập tức. Giá dầu thô thế giới có thời điểm dao động quanh ngưỡng 100 USD/thùng, kéo theo giá xăng bán lẻ tại nhiều quốc gia tăng mạnh.
Một trong những nguyên nhân chính là nguy cơ gián đoạn tại eo biển Hormuz – tuyến vận tải năng lượng quan trọng bậc nhất thế giới. Đây là con đường biển hẹp nối Vịnh Ba Tư với các thị trường toàn cầu, nơi khoảng 20% lượng dầu thô giao dịch quốc tế được vận chuyển mỗi ngày.
Các vụ tấn công nhằm vào tàu chở dầu trong khu vực này đã khiến hoạt động vận chuyển trở nên rủi ro hơn, buộc nhiều hãng vận tải phải điều chỉnh lộ trình hoặc tạm dừng khai thác. Điều này ngay lập tức làm giảm nguồn cung trên thị trường.
Mối liên hệ chặt chẽ giữa giá dầu và giá xăng
Theo các chuyên gia năng lượng, giá xăng bán lẻ tại Mỹ và nhiều quốc gia khác thường biến động cùng chiều với giá dầu thô trên thị trường toàn cầu. Một quy tắc phổ biến trong ngành cho thấy, cứ mỗi khi giá dầu tăng khoảng 10 USD/thùng, giá xăng có thể tăng thêm khoảng 20 cent mỗi gallon.
Sự gia tăng của giá nhiên liệu không chỉ làm chi phí đi lại của người dân trở nên đắt đỏ hơn mà còn lan tỏa sang nhiều lĩnh vực khác của nền kinh tế.
Đặc biệt, các ngành thực phẩm và vận tải logistics được xem là nhạy cảm nhất trước biến động của nhiên liệu. Khi chi phí vận chuyển tăng, giá lương thực, thực phẩm và hàng tiêu dùng cũng có xu hướng leo thang, qua đó tạo thêm áp lực lạm phát đối với nền kinh tế.
Chiến tranh kết thúc nhưng tác động vẫn kéo dài
Ngay cả khi các bên tham chiến tuyên bố chấm dứt xung đột, thị trường dầu mỏ toàn cầu thường cần một khoảng thời gian dài để ổn định trở lại.
Được biết, nguyên nhân là do chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu có cấu trúc rất phức tạp. Những gián đoạn liên quan đến vận chuyển, bảo hiểm hàng hải, hoạt động khai thác cũng như lưu trữ dầu có thể tiếp tục kéo dài trong nhiều tháng sau khi chiến sự kết thúc.
Theo các chuyên gia cho rằng, hệ thống vận chuyển và phân phối dầu mỏ có thể mất từ vài tháng đến gần một năm để quay trở lại trạng thái bình thường, đặc biệt trong trường hợp cơ sở hạ tầng năng lượng hoặc các tuyến hàng hải chiến lược bị ảnh hưởng trong thời gian dài.
Bên cạnh đó, yếu tố tâm lý thị trường cũng đóng vai trò đáng kể. Khi rủi ro địa chính trị vẫn hiện hữu, các nhà giao dịch và doanh nghiệp năng lượng thường duy trì mức giá cao hơn nhằm bù đắp cho những bất ổn tiềm tàng trên thị trường.
Áp lực kinh tế và chính trị
Giá nhiên liệu tăng cao thường trở thành vấn đề nhạy cảm về mặt chính trị tại nhiều quốc gia, đặc biệt là ở Mỹ – nơi giá xăng được xem như một chỉ số kinh tế mà cử tri theo dõi rất sát sao.
Chi phí nhiên liệu leo thang có thể làm suy giảm chi tiêu của người tiêu dùng, gây sức ép lên tăng trưởng kinh tế và ảnh hưởng đến tâm lý của thị trường tài chính. Đồng thời, lạm phát liên quan đến năng lượng cũng khiến các ngân hàng trung ương gặp nhiều khó khăn hơn trong việc điều hành và điều chỉnh chính sách tiền tệ.
Trước tình hình đó, nhiều chuyên gia cho rằng, giá xăng dầu toàn cầu có thể tiếp tục biến động mạnh trong thời gian tới, phụ thuộc vào diễn biến địa chính trị tại Trung Đông cũng như khả năng phục hồi của chuỗi cung ứng năng lượng trên toàn cầu.
Thị trường năng lượng đối mặt nhiều bất ổn
Thực tế cũng cho thấy thị trường dầu mỏ toàn cầu ngày càng nhạy cảm trước các cú sốc địa chính trị. Không chỉ chiến sự, những yếu tố như quyết định cắt giảm sản lượng của các quốc gia xuất khẩu, biến động nhu cầu năng lượng toàn cầu hay các chính sách năng lượng từ những nền kinh tế lớn cũng có thể tác động mạnh đến giá nhiên liệu.
Vì vậy, ngay cả khi xung đột chấm dứt, người tiêu dùng vẫn có thể phải đối mặt với mức giá xăng cao trong một thời gian nhất định, cho đến khi thị trường thực sự ổn định và chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu được khôi phục hoàn toàn.
