Chợ giá – Sau giai đoạn giá xăng tăng mạnh, thị trường năng lượng toàn cầu đang ghi nhận diễn biến đảo chiều đáng chú ý khi giá dầu diesel vượt lên trên xăng. Theo các chuyên gia cho rằng, hiện tượng này không đơn thuần mang tính ngắn hạn, mà còn phản ánh những vấn đề mang tính cấu trúc của thị trường.
Giá dầu diesel bất ngờ vượt xăng
Ngay trước khi xung đột tại Trung Đông leo thang, giá dầu diesel tại Singapore vẫn ở mức thấp hơn so với xăng. Tuy nhiên, chỉ trong thời gian ngắn, xu hướng này đã đảo chiều rõ rệt.
Tính đến cuối tháng 3, giá dầu diesel tại các hệ thống phân phối lớn như Shell, Caltex, Esso hay Sinopec đã vượt đáng kể so với xăng RON95. Diễn biến bất thường này đã khiến nhiều người tiêu dùng bất ngờ, khi trong điều kiện thông thường, xăng thường có giá cao hơn diesel.
Diesel “nhạy cảm” hơn trước cú sốc nguồn cung
Theo các chuyên gia cho rằng, nguyên nhân cốt lõi của diễn biến này nằm ở đặc điểm cấu trúc của thị trường dầu diesel. Ông Nithin Prakash – nhà phân tích tại Rystad Energy cho biết, diesel phụ thuộc nhiều vào các loại dầu thô trung bình và nặng – những nguồn cung chịu tác động trực tiếp từ bất ổn tại Trung Đông.
Đáng chú ý, các tuyến vận tải chiến lược như Eo biển Hormuz (nơi trung chuyển phần lớn dầu mỏ toàn cầu) đang trở thành “điểm nghẽn”, khiến nguồn cung diesel dễ bị gián đoạn hơn.
Bên cạnh đó, nguồn cung còn bị thu hẹp bởi nhiều yếu tố
- Các cuộc tấn công nhằm vào cơ sở lọc dầu tại Nga
- Hạn chế xuất khẩu từ Trung Quốc
- Năng lực hạn chế của các nhà máy lọc dầu trong việc tăng sản lượng diesel
Nhu cầu cao, gần như “không thể giảm”
Không giống xăng – chủ yếu phục vụ phương tiện cá nhân, dầu diesel được xem là “xương sống” của nền kinh tế. Theo tiến sĩ – David Broadstock từ The Lantau Group cho biết, diesel được sử dụng rộng rãi trong vận tải hàng hóa, logistics, sản xuất công nghiệp và hàng không – những lĩnh vực khó có thể cắt giảm tiêu thụ trong ngắn hạn.
Ông cũng nhận định: “Một người có thể từ bỏ xe cá nhân để chuyển sang phương tiện công cộng khi giá xăng tăng, nhưng doanh nghiệp logistics thì không có lựa chọn đó”. Chính đặc điểm “nhu cầu cứng” này đã khiến giá diesel dễ tăng mạnh và cũng khó giảm nhanh khi thị trường biến động.
Ngược lại, thị trường xăng cho thấy khả năng thích ứng tốt hơn trước các cú sốc nguồn cung. Nhờ tồn kho cao hơn, nguồn cung đa dạng hơn và nhu cầu có xu hướng giảm dần cùng sự phát triển của xe điện, giá xăng thường không tăng mạnh như dầu diesel trong cùng một giai đoạn khủng hoảng.
Khoảng cách giá có thể kéo dài
Các chuyên gia cho rằng, chênh lệch giá giữa dầu diesel và xăng sẽ chưa thể sớm thu hẹp. Theo ông Nithin Prakash nhận định, tình trạng thiếu hụt nguồn cung mang tính cấu trúc có thể khiến giá diesel duy trì ở mức cao hơn ít nhất trong một năm tới, ngay cả khi căng thẳng địa chính trị hạ nhiệt.
Trong khi đó, Tiến sĩ David Broadstock lại cho rằng xu hướng này có thể kéo dài trong vài tháng và khó đảo chiều nhanh chóng. Đà tăng của giá diesel không chỉ bó hẹp trong lĩnh vực năng lượng mà còn lan rộng ra toàn bộ nền kinh tế. Chi phí vận tải, logistics và sản xuất leo thang sẽ kéo theo giá hàng hóa và thực phẩm tăng cao. Theo ước tính, cứ mỗi khi giá diesel tăng 10% có thể khiến chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tăng thêm 1-2 điểm phần trăm trong vòng 6-9 tháng.
Tác động này càng trở nên rõ nét tại các nền kinh tế phụ thuộc vào nhập khẩu như Singapore, nơi chi phí vận chuyển quốc tế tăng mạnh.
Nguồn cung diesel toàn cầu “mong manh”
Dù chưa rơi vào tình trạng thiếu hụt, nhưng nguồn cung dầu diesel trên toàn cầu đang trở nên “mong manh” hơn bao giờ hết. Hiện, tình trạng tồn kho thấp, chi phí vận chuyển và bảo hiểm gia tăng, cùng với những rủi ro địa chính trị đã khiến việc bổ sung nguồn cung trở nên khó khăn.
Trước áp lực này, nhiều quốc gia và doanh nghiệp lớn buộc phải đẩy mạnh đa dạng hóa nguồn cung, tìm kiếm đối tác mới, đồng thời sử dụng các nguồn dự trữ chiến lược nhằm đảm bảo an ninh năng lượng trong ngắn hạn.
Trong khi bất ổn địa chính trị chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, giá dầu diesel được dự báo sẽ tiếp tục duy trì ở mức cao, qua đó tạo sức ép đáng kể lên lạm phát và tăng trưởng kinh tế toàn cầu.
Theo các chuyên gia nhận định, về dài hạn, giải pháp không chỉ dừng lại ở việc ổn định nguồn cung mà còn nằm ở quá trình chuyển đổi năng lượng và giảm dần sự phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch.
