Chợ giá – Chính quyền Tổng thống Mỹ – Donald Trump hiện đang đẩy mạnh chiến dịch kiểm soát dòng chảy dầu mỏ tại khu vực châu Mỹ, với bước đi mới nhất chính là việc bắt giữ một tàu chở dầu treo cờ Nga có liên hệ với Venezuela trên Đại Tây Dương. Điều này không chỉ nhằm gia tăng sức ép với chính quyền xã hội chủ nghĩa tại Caracas, mà còn làm dấy lên lo ngại về nguy cơ leo thang căng thẳng giữa Mỹ và các cường quốc như Nga, Trung Quốc.
Bắt giữ tàu dầu liên quan Venezuela trên Đại Tây Dương
Theo các quan chức Mỹ cho biết, Lực lượng Bảo vệ bờ biển Mỹ phối hợp cùng lực lượng đặc nhiệm quân đội đã bắt giữ tàu chở dầu Marinera vào giữa tuần qua. Con tàu này từng mang tên Bella-1, bị Mỹ trừng phạt vì liên quan đến hoạt động vận chuyển dầu thô của Venezuela và đã đổi sang treo cờ Nga sau khi từ chối kiểm tra hồi tháng trước.
Dù tại thời điểm bị bắt giữ, tàu Marinera không chở hàng, nhưng Washington vẫn khẳng định con tàu từng tham gia vận chuyển dầu bị trừng phạt của Venezuela. Chiến dịch truy đuổi kéo dài gần hai tuần trên Đại Tây Dương, với sự xuất hiện của tàu chiến và tàu ngầm Nga ở khu vực lân cận, đã làm dấy lên nguy cơ đối đầu quân sự ngoài ý muốn.
Hình ảnh do kênh truyền hình nhà nước Nga RT phát sóng cũng đã cho thấy trực thăng quân sự Mỹ lơ lửng trên không khi lực lượng Mỹ tiếp cận và lên tàu Marinera.
Anh hỗ trợ, Nga và Trung Quốc phản đối
Chiến dịch của Mỹ nhận được sự hỗ trợ từ Không quân Hoàng gia Anh và một tàu hải quân Anh. Theo bộ trưởng Quốc phòng Anh – John Healey cho biết, đây là một phần trong “những nỗ lực toàn cầu nhằm trấn áp các hành vi vi phạm lệnh trừng phạt quốc tế”.
Tuy nhiên, động thái của Washington nhanh chóng vấp phải phản ứng gay gắt từ Nga và Trung Quốc. Theo đó, Bắc Kinh đã lên án Mỹ có hành vi “bắt nạt”, cho rằng Washington ngang nhiên sử dụng vũ lực để ép buộc Venezuela chuyển hướng xuất khẩu dầu, đặc biệt là cắt giảm nguồn cung cho Trung Quốc – khách hàng mua dầu lớn nhất của Caracas với kim ngạch nhập khẩu lên tới khoảng 2 tỷ USD.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc – Mao Ninh, cũng tuyên bố: “Việc Mỹ áp đặt chính sách ‘Nước Mỹ trên hết’ đối với tài nguyên của một quốc gia có chủ quyền là hành động điển hình của chủ nghĩa bắt nạt”.
Liên tiếp phong tỏa các tàu dầu Venezuela
Ngoài tàu Marinera, Mỹ còn chặn bắt tàu M Sophia treo cờ Panama, chở đầy dầu thô Venezuela, gần bờ biển phía đông bắc Nam Mỹ. Và đây cũng là vụ bắt giữ tàu dầu thứ tư chỉ trong vài tuần gần đây, cho thấy Washington đang tăng tốc chiến dịch phong tỏa hàng hải nhằm vào quốc gia thành viên OPEC này.
Theo phó Chánh Văn phòng Nhà Trắng – Stephen Miller, khẳng định: “Việc vận chuyển năng lượng bằng đường biển chỉ được phép nếu phù hợp với luật pháp và an ninh quốc gia của Mỹ. Ngành năng lượng Venezuela có tiềm năng kinh tế rất lớn nếu được khai thác thông qua các kênh hợp pháp và được Mỹ cho phép”.
Trump muốn “kiểm soát” dầu mỏ Venezuela
Tổng thống Donald Trump đã nhiều lần công khai ý định đưa trữ lượng dầu mỏ khổng lồ của Venezuela (được đánh giá là lớn nhất thế giới), vào quỹ đạo ảnh hưởng của Mỹ. Ông tuyên bố rằng, Washington sẽ tinh chế và bán tới 50 triệu thùng dầu thô đang bị mắc kẹt tại Venezuela do các lệnh trừng phạt.
Ngoài ra, ông Trump cũng viết trên mạng xã hội của mình rằng: “Dầu này sẽ được bán theo giá thị trường và số tiền thu được sẽ do tôi, với tư cách Tổng thống Mỹ, kiểm soát để đảm bảo phục vụ lợi ích của người dân Venezuela và Mỹ”.
Thông tin này đã khiến cho giá dầu thô trên thị trường thế giới giảm nhẹ, do giới đầu tư dự báo nguồn cung toàn cầu có thể gia tăng nếu kế hoạch của Mỹ được triển khai.
Maduro bị bắt, Venezuela rơi vào thế cân bằng mong manh
Trong một diễn biến gây chấn động dư luận quốc tế, Tổng thống Venezuela – Nicolas Maduro đã bị bắt giữ sau một cuộc tấn công nhằm vào Caracas vào cuối tuần qua. Ông Maduro (63 tuổi) sau đó đã bị dẫn độ sang Mỹ và xuất hiện trước tòa án liên bang tại New York, nơi ông tuyên bố không nhận tội trước các cáo buộc liên quan đến hoạt động buôn bán ma túy. Hình ảnh nhà lãnh đạo Venezuela xuất hiện tại tòa với còng tay, còng chân và trong trang phục tù nhân đã nhanh chóng lan truyền, gây rúng động trên trường quốc tế.
Hiện, Venezuela vẫn chưa công bố đầy đủ mức độ thiệt hại sau cuộc đột kích. Nhưng quân đội nước này cũng đã xác nhận có ít nhất 23 người thiệt mạng, trong khi phía Cuba cho biết 32 binh sĩ và nhân viên tình báo của họ đã tử vong trong các diễn biến liên quan.
Dù Tổng thống Maduro bị bắt, nhưng quyền lực tại Caracas vẫn nằm trong tay các đồng minh thuộc Đảng Xã hội chủ nghĩa. Phó Tổng thống – Delcy Rodriguez (hiện giữ vai trò lãnh đạo đất nước) đang phải đối mặt với lựa chọn khó khăn giữa việc lên án hành động của Mỹ và tìm cách nối lại hợp tác nhằm tránh nguy cơ phải hứng chịu các biện pháp trừng phạt khắc nghiệt hơn trong thời gian tới.
Mỹ ưu tiên dầu mỏ hơn cải cách chính trị?
Theo giới quan sát cho rằng, chính quyền Tổng thống Donald Trump dường như đang ưu tiên mục tiêu ổn định và phục hồi ngành dầu mỏ Venezuela, với sự tham gia của các tập đoàn năng lượng Mỹ, hơn là thúc đẩy cải cách dân chủ hay kêu gọi trả tự do cho các tù nhân chính trị.
Và cách tiếp cận này cũng nhận được sự ủng hộ thận trọng từ bà Maria Corina Machado – nhân vật đối lập nổi bật từng được trao giải Nobel Hòa bình. Dù khẳng định phe đối lập có khả năng giành chiến thắng nếu một cuộc bầu cử tự do được tổ chức, nhưng bà Machado vẫn công khai ủng hộ tầm nhìn của ông Trump về việc biến Venezuela thành trung tâm năng lượng chiến lược của châu Mỹ.
Tuy nhiên, việc bắt giữ một nguyên thủ quốc gia đương nhiệm được xem là tiền lệ hiếm hoi, làm dấy lên lo ngại trong hàng ngũ các đồng minh của Washington. Giới phân tích cũng cảnh báo rằng, những biện pháp cứng rắn của Mỹ, từ Mỹ Latinh cho tới các khu vực xa như Greenland, có thể làm gia tăng bất ổn và xung đột trong trật tự quốc tế vốn đã mong manh.
Trong khi Nga đang căng thẳng với phương Tây vì xung đột Ukraine và Trung Quốc không ngừng mở rộng ảnh hưởng năng lượng trên toàn cầu, thì việc Mỹ gia tăng can thiệp vào Venezuela được đánh giá là một canh bạc địa chính trị lớn, tiềm ẩn nhiều hệ quả khó lường trong thời gian tới.
