Chợ giá – Các chính phủ trên khắp châu Á đã đồng loạt có phản ứng sau khi Tổng thống Mỹ – Donald Trump tuyên bố khởi động “các chiến dịch quân sự quy mô lớn” nhằm vào Iran với sự phối hợp cùng Israel. Điều này đã làm dấy lên lo ngại sâu sắc về nguy cơ bất ổn lan rộng tại Trung Đông, đồng thời buộc nhiều quốc gia châu Á phải nâng mức cảnh giác trước những rủi ro tiềm ẩn liên quan đến an ninh khu vực, nguồn cung năng lượng và tác động lan tỏa đối với ổn định kinh tế.
Nhật Bản lập nhóm chuyên trách, theo dõi sát rủi ro năng lượng
Thủ tướng Nhật Bản – Sanae Takaichi cho biết, chính phủ đang “thực hiện các biện pháp kỹ lưỡng để chuẩn bị cho nhiều rủi ro khác nhau”, đồng thời yêu cầu khẩn trương thu thập thông tin và bảo đảm an toàn cho công dân Nhật Bản tại Iran.
Trước diễn biến căng thẳng, Văn phòng Thủ tướng đã thành lập một nhóm chuyên trách để theo dõi sát tình hình, trong khi Bộ Ngoại giao Nhật Bản nhấn mạnh rằng bất ổn tại Trung Đông có tác động trực tiếp tới an ninh năng lượng của nước này, vốn phụ thuộc lớn vào nguồn dầu thô nhập khẩu từ khu vực Vịnh Ba Tư.
Theo giới phân tích cảnh báo, nếu xung đột leo thang và làm gián đoạn hoạt động vận chuyển qua eo biển Hormuz, nền kinh tế Nhật Bản có thể đối mặt với áp lực đáng kể. Là quốc gia nhạy cảm với biến động giá năng lượng, Nhật Bản có nguy cơ chịu tác động tiêu cực tới lạm phát cũng như đà tăng trưởng nếu nguồn cung dầu bị ảnh hưởng.
Malaysia cảnh báo “bờ vực thảm họa”
Theo thủ tướng Malaysia – Anwar Ibrahim cảnh báo rằng, các hành động quân sự gần đây đã đẩy Trung Đông “đến bờ vực thảm họa”, đồng thời kêu gọi Mỹ và Iran nhanh chóng tìm kiếm “lối thoát ngoại giao” nhằm tránh nguy cơ leo thang căng thẳng. Tuyên bố này đã phản ánh mối quan ngại sâu sắc của Kuala Lumpur trước những biến động có thể gây ảnh hưởng rộng lớn đến ổn định khu vực và toàn cầu.
Trong khi Malaysia từ lâu duy trì lập trường chỉ trích Israel, nước này đồng thời cũng đang thúc đẩy củng cố quan hệ kinh tế với Washington. Vì vậy, Kuala Lumpur được cho là đang đứng trước thách thức cân bằng lợi ích chiến lược, khi phải điều chỉnh chính sách đối ngoại trong môi trường địa chính trị ngày càng phức tạp và khó lường.
Trung Quốc theo dõi sát sao, bảo vệ công dân
Phản ứng của Trung Quốc đặc biệt thu hút sự chú ý trong khi Bắc Kinh là đối tác kinh tế quan trọng và cũng là khách hàng mua dầu lớn nhất của Tehran. Được biết, đại sứ quán Trung Quốc tại Iran đã phát đi cảnh báo cho biết tình hình an ninh đang ở mức “vô cùng nghiêm trọng và phức tạp”, đồng thời khuyến cáo công dân tránh xa các khu vực nhạy cảm và nơi tập trung đông người. Bên cạnh đó, các đường dây nóng cũng đã được thiết lập tại thủ đô Tehran và thành phố cảng Bandar Abbas nhằm hỗ trợ công dân trong trường hợp khẩn cấp.
Cùng thời điểm, hãng thông tấn nhà nước Tân Hoa Xã cũng liên tục phát các bản tin khẩn, ghi nhận những “vụ nổ lớn” xảy ra tại Tehran. Một số bình luận trên truyền thông Trung Quốc nhận định các động thái của Mỹ và Israel mang tính toán chiến lược dài hạn trong khu vực.
Trong khi Trung Quốc hiện đang nhập khẩu hơn 80% lượng dầu xuất khẩu của Iran, bất kỳ sự gián đoạn nào cũng có nguy cơ tác động trực tiếp đến chuỗi cung ứng năng lượng của nền kinh tế lớn thứ hai thế giới.
Đài Loan, Thái Lan nâng cảnh báo du lịch mức cao nhất
Theo thông tin từ Bộ Ngoại giao Đài Loan cho biết, công dân của họ tại khu vực hiện vẫn an toàn, song đã nâng mức cảnh báo du lịch đối với Israel và Iran lên mức đỏ, đồng thời yêu cầu công dân rời đi ngay lập tức. Động thái này đã phản ánh mức độ lo ngại ngày càng gia tăng trước những diễn biến an ninh khó lường.
Song song với đó, Bộ Ngoại giao Thái Lan cũng phát đi cảnh báo về nguy cơ xung đột lan rộng, khuyến cáo công dân nhanh chóng rời khỏi các khu vực nguy hiểm khi vẫn còn các chuyến bay thương mại, hoặc tìm nơi trú ẩn an toàn trong bối cảnh nguy cơ xảy ra các cuộc tấn công bằng tên lửa.
Cảnh báo của Bangkok được đưa ra trong khi nước này từng chịu tổn thất nghiêm trọng sau cuộc tấn công của lực lượng Hamas vào Israel ngày 7/10/2023, khiến hàng chục lao động Thái Lan thiệt mạng và nhiều người khác bị bắt làm con tin. Sự kiện này cũng đã châm ngòi cho chiến dịch quân sự quy mô lớn của Israel tại Dải Gaza, kéo theo các cuộc xung đột lan sang Lebanon và các lực lượng thân Iran trong khu vực.
Nguy cơ “cú sốc dầu mỏ” mới
Hiện, các nhà kinh tế đang bắt đầu đánh giá những tác động tiềm tàng của cuộc khủng hoảng đối với kinh tế toàn cầu. Theo ông William Jackson (chuyên gia tại Capital Economics) nhận định, mức độ ảnh hưởng sẽ phụ thuộc vào thời gian xung đột kéo dài, quy mô trả đũa của Tehran cũng như hệ quả đối với thị trường dầu mỏ.
Dựa trên phân tích, giá dầu Brent có thể tăng từ khoảng 73 USD/thùng lên tới 100 USD/thùng nếu căng thẳng tiếp diễn hoặc Iran tìm cách gây gián đoạn hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz. Tuy nhiên, biến động này có thể tạo ra những hệ lụy đáng kể đối với lạm phát toàn cầu.
Thông thường, việc giá dầu tăng 5% mỗi năm có thể khiến lạm phát toàn cầu tăng thêm khoảng 0,1 điểm phần trăm. Trong kịch bản dầu Brent chạm ngưỡng 100 USD/thùng, lạm phát toàn cầu được ước tính có thể tăng thêm 0,6 – 0,7 điểm phần trăm, qua đó buộc các ngân hàng trung ương, đặc biệt tại các thị trường mới nổi, phải thận trọng hơn trong quá trình nới lỏng chính sách tiền tệ.
Châu Á trước bài toán an ninh và tăng trưởng
Châu Á hiện đang là khu vực tiêu thụ năng lượng lớn nhất thế giới, với các nền kinh tế chủ chốt như Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc và Ấn Độ phụ thuộc đáng kể vào nguồn dầu từ Trung Đông. Vì vậy, bất kỳ biến động nào tại khu vực này đều có thể tác động trực tiếp đến chi phí nhập khẩu năng lượng, cán cân thương mại cũng như ổn định tài chính của các quốc gia trong khu vực.
Theo giới quan sát nhận định, trong thời gian ngắn hạn, các nước châu Á nhiều khả năng sẽ tập trung vào ba ưu tiên chính, gồm bảo hộ công dân đang sinh sống và làm việc tại Trung Đông, duy trì ổn định thị trường năng lượng trong nước và tránh bị cuốn vào vòng xoáy đối đầu địa chính trị đang leo thang.
Trong khi Trung Đông vốn đã trải qua nhiều năm bất ổn, làn sóng căng thẳng mới giữa Mỹ, Israel và Iran đang đặt châu Á trước một phép thử lớn về năng lực ứng phó khủng hoảng, không chỉ trên phương diện an ninh mà còn liên quan đến ổn định kinh tế và cân bằng ngoại giao chiến lược.
