Chợ giá – Jayson Wu – chủ của một nhà máy sản xuất đồ nội thất người Hoa tại Hà Nội, hiện đang rơi vào tình thế khó khăn chưa từng có khi đối mặt với những tác động tiêu cực từ mức thuế quan cao mà chính phủ Mỹ áp đặt gần đây.
Trong một cuộc phỏng vấn, Wu chia sẻ cảm giác bất lực của mình: “Khách hàng Mỹ của tôi đã hủy tất cả các đơn hàng của họ, và nhà máy đã phải dừng hoạt động. Tôi không biết phải làm gì tiếp theo. Nếu mức thuế này kéo dài, tôi sẽ phải chuyển nhà máy đi đâu? Hầu hết các quốc gia Đông Nam Á cũng đang phải đối mặt với mức thuế này.”
Theo đó, mức thuế quan “Có đi có lại” mà Tổng thống Mỹ – Donald Trump đề xuất có thể sẽ khiến thuế đối với hàng hóa nhập khẩu từ Việt Nam tăng lên tới 46%. Mặc dù kế hoạch này chưa chính thức có hiệu lực, nhưng tác động của nó đã rõ rệt, tạo ra một làn sóng lo ngại trong cộng đồng doanh nghiệp Trung Quốc tại Việt Nam.
Tình hình khó khăn của các doanh nghiệp Trung Quốc tại Việt Nam
Tuy vậy, Wu cũng không phải là trường hợp duy nhất gặp khó khăn. Bởi, có tới hàng nghìn doanh nghiệp Trung Quốc đã đầu tư vào Việt Nam từ năm 2018, khi chính quyền Trump lần đầu tiên áp đặt mức thuế cao đối với các sản phẩm nhập khẩu từ Trung Quốc. Những nhà sản xuất trong các ngành như điện tử, đồ nội thất và dệt may, thay vì phải chịu tác động trực tiếp của thuế quan, đã chọn Việt Nam làm “bàn đạp” để tránh các mức thuế cao đó.
Theo đó, Việt Nam trở thành điểm đến hấp dẫn đối với các doanh nghiệp Trung Quốc nhờ chi phí lao động thấp, tiền thuê nhà rẻ và mối quan hệ thương mại ổn định với Trung Quốc thông qua Hiệp định Đối tác Kinh tế.
Tuy nhiên, với những biện pháp thuế quan ngày càng nghiêm ngặt từ Mỹ, đặc biệt là trong bối cảnh cuộc chiến thương mại toàn cầu thì các nhà đầu tư này đang đứng trước ngã rẽ quan trọng.
Khó khăn kéo dài và tác động toàn cầu
Cuộc chiến thương mại giữa Mỹ và Trung Quốc không chỉ tác động đến quan hệ song phương giữa hai quốc gia này mà còn có những hệ lụy sâu rộng đến các nền kinh tế khác. Các chuyên gia kinh tế cho rằng những mức thuế mới có thể sẽ làm giảm sức cạnh tranh của Việt Nam trên thị trường quốc tế, đặc biệt là trong các lĩnh vực mà các nhà máy Trung Quốc tại Việt Nam đang hoạt động mạnh mẽ.
“Chúng tôi sẽ phải đối mặt với sự cạnh tranh gay gắt hơn, và khả năng duy trì hoạt động sản xuất tại Việt Nam sẽ trở nên khó khăn hơn bao giờ hết”, một nhà sản xuất đồ điện tử có trụ sở tại Bình Dương chia sẻ.
Hiện tại, nhiều công ty cũng đang tìm kiếm các phương án khác để đối phó, bao gồm việc chuyển một phần dây chuyền sản xuất sang các quốc gia khác trong khu vực Đông Nam Á, nơi có chính sách thuế và chi phí sản xuất linh hoạt hơn.
Giải pháp nào cho các doanh nghiệp Trung Quốc tại Việt Nam?
Trước tình hình hiện tại, nhiều nhà đầu tư Trung Quốc đang cân nhắc việc chuyển hướng sản xuất sang các quốc gia như Thái Lan, Indonesia hoặc Malaysia, nơi có thể có các hiệp định thương mại ưu đãi và môi trường kinh doanh ổn định hơn. Tuy nhiên, việc di chuyển cơ sở sản xuất không phải là một giải pháp dễ dàng và thường đi kèm với chi phí lớn và thời gian dài để tái thiết lập chuỗi cung ứng.
Theo một số chuyên gia cho rằng, Việt Nam vẫn có thể duy trì vị thế của mình nếu có những điều chỉnh về chính sách và cơ cấu thuế, giúp tạo ra môi trường thuận lợi cho các nhà đầu tư nước ngoài, đặc biệt là từ Trung Quốc. Nhưng để có thể đạt được điều này thì chính phủ Việt Nam cần nhanh chóng có các biện pháp ứng phó phù hợp với những thay đổi từ chính sách thuế của Mỹ, đồng thời tăng cường hợp tác quốc tế và tìm kiếm các cơ hội mới trong các thị trường khác.
